Polska - Bazylika Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Chełmie
Początkowo w miejscu obecnej bazyliki znajdowała się cerkiew pod tym samym wezwaniem, której fundatorem był ok. 1260 r. Daniel Romanowicz. Cerkiew rozebrano w I połowie XVIII wieku. Po tym jak na soborze brzeskim (1596 r.) przyjęto unię kościelną, świątynia została katedrą obrządku greckokatolickiego. Metody Terlecki (piąty chełmski biskup unicki, 1629-1648) odbudowując katedrę po pożarze z 1640 r. wprowadził w jej wyglądzie niewielkie zmiany. W 1711 r. biskup Józef Lewicki (1710-1730) przeprowadził remont budowli oraz dobudował nawę poprzeczną. Ponieważ prace zostały przeprowadzone niedbale w niedługim czasie budynek groził zawaleniem. W związku z tym biskup Felicjan Wołodkowicz (1731-1756) zlecił rozbiórkę obiektu oraz budowę większej świątyni. Rozpoczęcie prac nastąpiło w 1735 r., a zakończyło się w 1756 r. Końcową fazą prac budowlanych kierował biskup Maksymilian Ryło (1756-1784). Wystrojem wnętrz zajął się lwowski artysta Michał Filewicz. Katedra została wybudowana wg projektu Pawła Fontany, pod nadzorem architekta Tomasza Rezlera. Nadano jej styl zachodnioeuropejskiego baroku, upodabniając do świątyń rzymskokatolickich. Wnętrze pozbawiono cech cerkwi obrządku greckiego, powstał chór muzyczny, konfesjonały, ołtarz główny i pięć bocznych. W 1802 r. świątynia spłonęła. W 1827 r., za sprawą biskupa Ferdynanda Dąbrowy-Ciechanowskiego (1759-1818) odbudowano ją. Fundusze pochodziły ze skarbu Królestwa Polskiego. Po kasacie unii w 1875 r. przebudowana i zamieniona na sobór prawosławny. Katedrze zyskała charakter bizantyjsko-ruski. Wieże zostały zakończone cebulastymi hełmami, a szczytom nadano styl mauretańskich łuków. Wówczas także powstał przed głównym wejściem czterokolumnowy portyk, który przetrwał do współczesności. W 1915 r. kiedy to do Chełma weszły wojska austriackie w budynku zorganizowano skład broni i amunicji, który funkcjonował do 2 listopada 1918 r. W maju 1919 r. obiekt został przejęty przez kościół rzymskokatolicki. Następnie katedrę przejęli jezuici i stworzyli tu kościół zakonny. Starali się oni także nadać jej wygląd sprzed 1875 r. W 1935 r. budynek trafił do księży świeckich, wówczas erygowano także nową parafię. W 1938 r. zakończyła się gruntowna renowacja budynku, którą kierowali: Konrad Szretter i J. Siennicki. Pozostawili oni portyk, ale na wierzchu zamiast tympanonu powstał taras otoczony balustradą. W planach były także zmiany w wystroju wnętrza kościoła. W 1935 r. Funduszu Kultury Narodowej ogłosił konkurs na wykonanie malowideł. Zwyciężył artysta malarz Felicjan Szczęsny Kowarski. Z uwagi na brak środków finansowych nie doszło do realizacji planów. Kartony z projektami Felicjana Szczęsnego Kowarskiego, Jana Sokołowskiego i Witolda Millera znajdują się w archiwum parafialnym. W maju 1940 r. katedra została przekazana przez niemieckie władze okupacyjne Ukraińcom. W listopadzie 1940 r. powstała tu prawosławna diecezja chełmsko-podlaska. 24 sierpnia 1944 r. katedrę przekazano katolikom. W 1988 r. papież Jan Paweł II nadał świątyni tytuł bazyliki mniejszej.