Polska - Kaplica Wazów na Wawelu

Kaplica Wazów, zwana także Prandocińską oraz Psałterzystów, pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświetrzej Panny Marii – jedna z dziewiętnastu kaplic Katedry Wawelskiej. Znajduje się w południowej nawie bocznej, na wschód od kaplicy Szafrańców. Obiekt wzniesiono na miejscu romańskiej kaplicy p.w. śś. Piotra i Pawła, ufundowanej przez bpa Jana Prandotę w 1. połowie XIII wieku. Prawdopodobnie mieścił się tu pierwotny grób św. Stanisława, którego relikwie w późniejszym czasie w tej kaplicy pokazywano. Przyczyną fundacji budowli była śmierć królowej Anny Austriaczki, której mąż, Zygmunt III Waza, postanowił wznieść, podobnie jak jego dziad Zygmunt I Stary, mauzoleum rodowe. 11 maja 1598 roku kapituła katedralna, na prośbę kardynała Jerzego Radziwiłła, wysłannika króla, zezwala na pogrzebanie królowej w podziemiach kaplicy Prandocińskiej. O zamierzeniu wystawienia mauzoleum wspominają także testamenty króla Zygmunta III z 19 maja 1598 r., 1621 r. oraz 1623 r. Królowa została pogrzebana jednak w zapełnionej trumnami krypcie pod kaplicą Zygmuntowską. W testamentach z 1621 i 1623 roku monarcha zapisał 20 000 florenów oraz paramenty liturgiczne na odprawianie Mszy Świętej. Władca chciał, aby codzienne odprawiano mszę o Duchu Świętym za fundatora, zaś w czwartki i soboty msze śpiewane o Matce Boskiej z introitem – Salve Sancta Parens. Owe testamenty otwarto 4 maja 1632 r. (po śmierci Zygmunta III). Króla oraz Konstancję Austriaczkę (jego drugą żonę) pochowano w krypcie pod kaplicą Zygmuntowską w 1633 r. Tego roku przeniesiono kości biskupa Jana, pochowanego w kaplicy Prandocińskiej. Budowę nowej kaplicy rozpoczęto w 1644 r. Wówczas, z funduszy Władysława IV Wazy powstała krypta grobowa pod nią, do której przeniesiono trumny Wazów. Pracami kierował kanonik Jan Chryzostom Bodzanta. Z Czernej w 1665 r. sprowadzono czarny marmur. W 1666 r. główne prace były wykonane, co sprawdził w styczniu Jan II Kazimierz Waza, przybywający z Częstochowy. 12 marca 1667 r. monarcha wystawił akt fundacyjny, a biskup Andrzej Trzebicki potwierdził to dokumentem 14 listopada 1667 r., wcielając także do kaplicy kolegium psałterzystów. Psałterzyści mieli w pierwszym tygodniu odprawiać przez sześć dni w tygodniu missa lecta, vulgo Requiem dictas. W poniedziałek za Zygmunta III, we wtorek za Annę Austriaczkę, w środę za Konstancję Austriaczkę, w dniu następnym za Władysława IV, w kolejnym za Jana Alberta, zaś w sobotę za Karola Ferdynanda. W drugi tydzień , w poniedziałek odprawiano msze za Aleksandra Karola, we wtorek za Annę Katarzynę Konstancję, w środę za Cecylię Renatę, w czwartek za Ludwikę Marię, natomiast w piątek za fundatora. Psałterzyści mieli także odmawiać dwanaście anniwersariów za zmarłych Wazów: w styczniu modlono się za duszę Zygmunta III, w lutym za Anny Austriaczki, w marcu za Konstancji Austriaczki, w kwietniu za Władysława IV, w maju za Jana Alberta, w czerwcu za Karola Ferdynanda, w lipcu za Aleksandra Karola, w sierpniu za Cecylii Renaty, we wrześniu za Anny Katarzyny Konstancji, w październiku za Ludwiki Marii, w listopadzie za Jana Kazimierza (post sera fata eiusdem), a w grudniu za cały ród Wazów. 22 września 1667 r. w krypcie pod kaplicą pochowano Ludwikę Marię, po czym w latach kolejnych kończono urządzanie. Po abdykacji Jana II, w 1668 r., władca obejrzał jeszcze postępy w budowaniu kaplicy. Po odjeździe monarchy kaplicą zajął się Trzebnicki. W styczniu 1676 r. w podziemiach kaplicy spoczął Jan Kazimierz, a 5 sierpnia tego roku Trzebnicki konsekrował ołtarz w kaplicy wraz z kapitułą katedralną, nadając mu wezwanie Niepokalanego poczęcia NMP.