Polska - Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Górznie

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Górznie lub św. Krzyża - rzymskokatolicki klasycystyczny kościół położony u zbiegu miejskiego rynku i ulicy Bożogrobców. Parafia w Górznie istniała od 1 maja 1325 na mocy aktu erekcyjnego biskupa płockiego Floriana. Od początku istnienia do 1830 pozostawała pod zarządem Kanoników Regularnych Stróżów Grobu Jerozolimskiego (bożogrobców). Nie utrzymywali oni jednak własnego klasztoru na terenie Górzna, a jedynie zarządzali parafią przez wydelegowanych kapłanów. Pierwsza świątynia, wybudowana bezpośrednio po powołaniu parafii, została splądrowana i spalona przez Krzyżaków w 1409. Nowy drewniany kościół przetrwał tylko do 1443. Kolejny obiekt, okazalszy, z wolnostojącą dzwonnicą, został zniszczony w czasie najazdu Szwedów w 1629. Następna świątynia została wzniesiona dzięki staraniom bożogrobcy Wojciecha Ślęckiego i przetrwała do 1763. Dwa lata później kolejny pochodzący z zakonu proboszcz Górzna Antoni Januszewski rozpoczął prace budowlane nad kościołem murowanym, jaki zachował się do naszych czasów. Budowa zakończyła się dopiero w 1812, a jeszcze w XIX wieku nadbudowywano wieże obiektu. Przy budowie wykorzystano częściowo materiał budowlany pozyskany przez rozbiórkę średniowiecznego zamku biskupiego w Górznie. Jeszcze w roku 1936 kościół został otoczony, a A. Balamowicz wykonał ozdobną bramę z kutego metalu. Do połowy XIX wieku w bezpośrednim sąsiedztwie kościoła znajdował się cmentarz, a przed I wojną światową z prywatnej inicjatywy powstała grota naśladująca grotę Massabielle w Lourdes.