Polska - Kościół św. Franciszka w Warszawie

Kościół św. Franciszka w Warszawie to kościół pod wezwaniem św. Franciszka z Asyżu (lub inaczej Serafickiego), wchodzący wraz z przylegającym do niego klasztorem Zespół pofranciszkański w Warszawie na Nowym Mieście w dzielnicy Śródmieście. W porównaniu z innymi miastami Polski franciszkanie w Warszawie pojawili się dosyć późno, bo dopiero w 1646 roku. Stało się to dzięki nadwornemu kapelanowi Władysława IV. Na początek na swoje potrzeby otrzymali niewielką działkę przy rogu ulic Przyrynek i Wójtowskiej, którą jeszcze w tym samym roku zamienili na grunty w obecnym miejscu, przy ul. Zakroczymskiej. Jeszcze w 1646 roku wybudowali tam niewielki drewniany kościółek, spalony jednak w czasie potopu szwedzkiego. Po odbudowie w latach 1662-63 stary kościół ustąpił miejsca kolejnemu, zachowanemu do dziś. Według pierwszego projektu autorstwa Jana Chrzciciela Ceroniego zdołano w latach 1679-91 zrealizować tylko prezbiterium oraz przyległe do niego pomieszczenia - zakrystię i przeciwległą kaplicę Matki Boskiej Pocieszenia. W 1700 roku udało się jeszcze położyć fundamenty pod korpus nawowy, ale śmierć Ceroniego w 1708 roku spowodowała przerwanie prac. Widok nieukończonego kościoła (składał się wtedy z samego prezbiterium z zakrystią i kaplicą) zachował się na rysunku Karola Feyge. Ponownie budowę podjęto dopiero po 5 latach, w 1713 roku. Projekt Ceroniego został nieco zmodyfikowany przez Karola Baya, m. in. przez wprowadzenie ukośnych kolumn w narożach przęseł naw bocznych. Kierownictwo budowy powierzono Józefowi Fontanie oraz jego synowi, późniejszemu wybitnemu architektowi warszawskiemu - Jakubowi. Zresztą później, w latach 1744-45, już jako uznany twórca, tenże Jakub zaprojektował ozdobne rokokowe ogrodzenie cmentarza kościelnego, które zostało rozebrane w 1818 roku. W latach 1746-49 według projektu Antonia Solariego dobudowano od zachodu kaplicę Św. Trójcy, a w roku 1788 Józef Boretti dokonał przebudowy fasady: odcinkowy przyczółek w kondygnacji dolnej, i odpowiadający mu półkolisty w górnej zastąpiono prostymi gzymsami, wieżom dodano attyki nad górnym belkowaniem, a poprzednie niskie hełmy zmieniono na obecne, w kształcie obelisków. Zmiany te były próbą przystosowania fasady do ówczesnych, bardziej klasycyzujących gustów, jednak obniżyły jej wartość artystyczną. Od początku XIX wieku zespół klasztorny przechodził zmienne koleje (mieściło się tu m. in. więzienie i sierociniec, ale także Warszawska Akademia Duchowna). Likwidacja klasztoru w 1864 roku wiązała się z przekształceniem świątyni w kościół garnizonowy. Po I wojnie światowej i odzyskaniu części zabudowań przez franciszkanów, w pozostałych budynkach mieściły się zakłady Spółki Akcyjnej "Polski Fiat".