Polska - Zamek w Kotli

Zamek w Kotli wzniesiony został w połowie XVII wieku przez Johanna von Mullenau i choć przebudowywany w XIX i w początku XX w. praktycznie zachował swą pierwotną budowlę barokową, przez co zasługuje na szczególną uwagę. Wjazd do pałacu znajduje się przy skrzyżowaniu prowadzącym na Grochowice, poprzez bramę i duży dziedziniec gospodarczy. Zamek jest obiektem dwukondygnacyjnym, wysoko podpiwniczonym, zbudowanym na planie prostokąta, z małym dziedzińcem po środku. Mury obwodowe wzniesiono z cegły i kamienia a ściany wewnętrzne i sklepienia – z cegły. Kamień wykorzystano także do odkucia portalu oraz gzymsu koronującego. Od strony południowej dobrze widoczny jest trójskrzydłowy dach, w którego centrum znajduje się dobudówka o funkcjach widokowych. Loggia na kondygnacji opisywanego łącznika otwiera się ku parkowi drewnianą (niegdyś ażurową} ścianą rozczłonkowaną trzema arkadami. Stąd roztacza się otwarty widok na przypałacowy park. Tylna ściana wypełniona jest trzema oknami o ostrych łukach dającymi dużo światła pomieszczeniu na dole. Elewację frontową ozdobiono pionowymi pasami (lizenami) rozdzielającymi osie okienne. Prostokątne okna fasady ujęto tynkowymi obramieniami i ozdobione dekoracyjnymi płycinami. Okna parteru usadowiono wprost na poziomie strefy cokołowej, ponieważ usytuowanie budynku na pochyłym stoku uniemożliwiło jej wyższe wprowadzenie. Wejście do pałacu ozdobione jest kamiennym portalem wspartym na łuku półkolistym. Pary nałożonych na siebie pilastrów po obu stronach wejścia, dźwigają architraw, odcinki fryzu i gzymsu wspierające naczółek w którym widnieje herb założycieli. Układ wnętrz jest dwutraktowy. Prowadzi do nich sień połączona z wnętrzami ciągu reprezentacyjnego. Przedni trakt jest najprzestronniejszy, prowadzi do wnętrza partii przyziemia, do którego prowadzą drewniane rzeźbione drzwi. Przy wejściu zalewa nas światło z tylnych okien loggi. Sklepienia wsparte na czworobocznych słupach nadają pomieszczeniu surowego charakteru. Wnętrza tej kondygnacji w większości pokryto stropami, a częściowo przesklepiono stosując sklepienie zwierciadlane z lunetami, tak jak w sali reprezentacyjnej. Można tu zauważyc bogatą dekorację sztukatorską wypełniajacą szczelnie sklepienie. Na wszystkich czterech ścianach widoczne są popiersia (dwa męskie i dwa kobiece) w otoczeniu panopliów. Dekoracje stanowią takie elementy jak: armaty, szable, maczugi, instrumenty muzyczne czy rogi obfitości zdobiące podniebienia lunet. Wszystko to umiejętnie wpleciono w dekoracyjne plafony w centralnych częściach sklepień. Całości dopełnia wystawny kominek, którego zwężajaca się górna partia ma kształt charakterystyczny dla baroku. Dalej sień prowadzi na trójbiegowe schody z podestami. Schody zawsze podkreślały reprezentacyjnośc wnętrza. Stropy klatek schodowych zdobi także, może skromniejsza w formach, sztukateria w postaci listw czy pasów podkreślających szwy sklepienne. Dodatkowym uzupełnieniem wystroju klatki schodowej są ścienne nisze. Jedna w architektonicznej oprawie z muszlą w sieni drugiej kondygnacji, a druga pozbawiona dekoracji przy podeście półpiętra klatki schodowej. We wnętrzach pałacu bardzo dobrze zachowała się stolarka drzwiowa, czego przykładem jest para drzwi u wylotów klatki schodowej oraz przegroda w partii przyziemia, która jest typem dużych przeszklonych drzwi z bogatą ornamentyką. Sposób dzielenia przeszklonych płaszczyzn, motyw kartusza ukazuje kunszt ówczesnych stolarzy. Dobrze się stało, że dziś pałac ma właściela, który remontuje i dba o ten zabytek. Niewiele by dziś pozostało po użytkowaniu przez Państwowe Gospodarstwo Rolne kiedy sala reprezentacyjna służyła za magazyn zboża, po rozwiazaniu PGR pozostałby bezpański rozkradany i niszczony. Obecnie organizowane są tu rokrocznie warsztaty filmowe ”Film-farma” a także wystawy.